Իմաստության ատամներ․ պատճառներ, ախտանշաններ, ախտորոշում և բուժում

Ինչ են իմաստության ատամները և ինչու կարող են խնդիր առաջացնել

Երրորդ աղորիքները սովորաբար ծկթում են ամենավերջում՝ ուշ պատանեկության կամ երիտասարդ տարիքում։ Ծնոտում կարող է բավարար տեղ չլինել, և ատամը մնում է ամբողջությամբ կամ մասամբ լնդի ու ոսկրի տակ, թեքվում է դեպի հարակից ատամը կամ միայն մասամբ է երևում։ Այդ վիճակը կոչվում է ռետենցիա, իսկ անսովոր թեքված կամ տեղակայված ատամը՝ դիստոպիկ։

Մասամբ ծկթած ստորին ատամը երբեմն ծածկված է լնդային ծալքով՝ «կապյուշոնով»։ Դժվար մաքրվող հատվածում կուտակվում են փառ ու սննդի մնացորդներ, և կարող է զարգանալ պերիկորոնիտ՝ ատամի թագի շուրջ հյուսվածքների բորբոքում։ Հնարավոր են նաև կարիես, հարակից յոթերորդ ատամի վնասում, լնդային հիվանդություն, ավելի հազվադեպ՝ կիստա։ Բայց ռետենցիան ինքնին հեռացման ցուցում չէ։

• Առողջ, ճիշտ դիրք ունեցող և խնամքի համար մատչելի ութերորդ ատամը կարող է մնալ հսկման տակ։
• Նշանները երբեմն թույլ կամ պարբերական են, ուստի որոշումը կայացվում է զննմամբ և նկարահանումներով։
• Մի փորձեք ցավով, լուսանկարով կամ ուրիշի փորձով որոշել ատամի դիրքը։

Ախտանշաններ և ախտորոշում․ ինչ է ստուգում ատամնաբույժը

Խորհրդատվության պատճառ կարող են լինել ծնոտի հետին հատվածի ցավը, լնդի կամ այտի այտուցը, տհաճ համը կամ հոտը, բերանը բացելու դժվարությունը, ծամելիս ցավը և կրկնվող բորբոքումը։ Այս նշաններն ինքնուրույն չեն հաստատում ախտորոշումը․ նման գանգատներ կարող են լինել նաև կարիեսի, լնդային հիվանդության, հարակից ատամի կամ քունք-ստործնոտային հոդի խնդիրների դեպքում։

Բժիշկը համադրում է գանգատները զննման, լնդի և հարակից ատամների վիճակի հետ։ Ռենտգենը ցույց է տալիս աճի ուղղությունն ու արմատները, իսկ բարդ ստորին ութերորդ ատամի դեպքում մասնագետը կարող է որոշել՝ արդյոք անհրաժեշտ է ԿԲՀՏ՝ արմատների և ստորին ալվեոլային նյարդի հարաբերությունը եռաչափ գնահատելու համար։

Բուժում․ հսկում, բորբոքման օգնություն և հեռացում

Բժիշկը կարող է առաջարկել հսկում, եթե ութերորդ ատամի հիվանդության նշաններ չկան և այն հնարավոր է վերահսկել։ Բորբոքման դեպքում նախ գնահատվում է վիճակի ծանրությունը և անձամբ բուժվում է տեղային պատճառը։ Հակաբիոտիկները, հականեխիչները և ցավազրկողները համընդհանուր տնային լուծում չեն․ ցուցումները, հակացուցումները և փոխազդեցությունները գնահատում է միայն բուժող թիմը։

Հեռացումը քննարկվում է կրկնվող վարակների, չվերականգնվող կարիեսի, հարակից ատամի վնասման, կիստայի կամ այլ փոփոխությունների դեպքում։ Եթե ստորին ութերորդ ատամը նյարդին մոտ է, վիրաբույժը բացատրում է շրթունքի, կզակի կամ լեզվի զգացողության ժամանակավոր, երբեմն նաև կայուն փոփոխության ռիսկը։ Որոշ դեպքերում կարող է քննարկվել կորոնէկտոմիան՝ պսակի հեռացումն արմատները թողնելով, բայց այն բոլորին հարմար չէ։

• Հարցրեք՝ նկարահանումից ինչ տվյալներ են հիմնավորում խորհուրդը և ինչ այլընտրանքներ կան։
• Ասեք քրոնիկ հիվանդությունների, հղիության, ալերգիաների և մշտական դեղերի մասին։
• Առանց անհատական ցուցման մի դադարեցրեք նշանակված դեղերը և մի սկսեք հակաբիոտիկ։

Վերականգնում և կարմիր դրոշներ

Միջամտությունից հետո կարող են լինել չափավոր ցավ, այտուց, ծնոտի կարկամություն և ծամելու անհարմարություն․ ժամկետներն ու ցուցումները կախված են հեռացման բարդությունից և անզգայացման տեսակից։ Հետևեք վիրաբույժի գրավոր ցուցումներին և մի ծխեք կամ մի վնասեք վիրահատված շրջանը, եթե դրանք արգելված են։

Անհապաղ կապվեք ատամնաբույժի հետ, եթե արյունահոսությունը չի դադարում, ցավն ու այտուցը զգալիորեն ուժեղանում են, բարձր ջերմություն, թարախ կամ ինքնազգացողության վատացում կա։ Շտապ օգնություն է պետք շնչելու կամ կուլ տալու դժվարության, արագ տարածվող այտուցի, ծանր ալերգիկ ռեակցիայի կամ արտահայտված թուլության դեպքում։

• Իմ դեպքում ո՞ր նշանի դեպքում պետք է զանգեմ կլինիկա։
• Նկարահանումում կա՞ նյարդի կամ հարակից ատամի ռիսկ։
• Ո՞ր տարբերակները, ռիսկերն ու սահմանափակումներն են վերաբերում հենց ինձ։