Գլխավորը մեկ րոպեում
Կարճ՝ լնդի ռեցեսիայի մասին
- Տնային խնամքը կարող է նվազեցնել վնասող գործոնները, բայց սովորաբար ինքնուրույն չի վերադարձնում լնդի եզրը։
- Բուժումից առաջ բժիշկը չափում է ռեցեսիան և գնահատում բորբոքումն ու միջատամնային հյուսվածքները։
- Փափուկ հյուսվածքի փոխպատվաստումը հնարավոր տարբերակ է, սակայն արմատի ամբողջական ծածկումը երաշխավորված չէ։
- Ցավը, այտուցը, թարախը կամ արագ վատթարացումը պահանջում են անհատական գնահատում։
Ինչ է փոխվում լնդում
Ռեցեսիայի ժամանակ լնդի եզրը հեռանում է ատամի պսակից, և արմատի մակերեսը բացվում է։ Այն կարող է արձագանքել սառնությանը կամ խոզանակին, բայց երբեմն գանգատներ չեն լինում։ Ռեցեսիան միշտ չէ, որ նշանակում է պարոդոնտիտ։
Պետք է գնահատել նաև լնդի արյունահոսությունը, ատամնափառը, գրպանների խորությունը և ոսկրի վիճակը։ Լուսանկարով հնարավոր չէ հուսալիորեն որոշել՝ խնդիրը կայուն է, թե շարունակվում է։
Հնարավոր պատճառներն ու նշանները
Պատճառների թվում են ատամնափառով պայմանավորված բորբոքումը, ուժեղ սեղմումով խոզանակելը, բարակ լնդային հյուսվածքը և ատամի դիրքի առանձնահատկությունները։ Մի քանի գործոն կարող են համատեղվել։ Բժիշկը կհարցնի, թե երբ է նկատվել փոփոխությունը և կա՞ զգայունություն։
Բացված արմատը կարող է դառնալ զգայուն և ենթակա լինել արմատի կարիեսի։ Սակայն ցավի բացակայությունը դեռ չի նշանակում, որ զննում պետք չէ։
Ինչպես է բժիշկը գնահատում ռեցեսիան
Զննման ժամանակ չափվում են լնդի եզրի նահանջը և միջատամնային հյուսվածքների կորուստը։ RT1-ի դեպքում միջատամնային ամրացման կորուստ չկա, RT2-ի դեպքում այն չի գերազանցում արտաքին կողմի կորուստը, իսկ RT3-ի դեպքում ավելի մեծ է։ Այս տարբերակումը օգնում է գնահատել արմատի ծածկման հնարավորությունը։
Կարևոր են նաև լնդի հաստությունը, ատամի դիրքը, բորբոքումը և արմատի մակերեսի վիճակը։ Դասակարգումը գործիք է, ոչ թե արդյունքի երաշխիք։
| Գտածո | Ինչու է կարևոր |
|---|---|
| Արյունահոսություն և ատամնափառ | Նախ պետք է վերահսկել բորբոքումը |
| Խոզանակի վնասող ճնշում | Պետք է փոխել խնամքի ձևը |
| Միջատամնային հյուսվածքի կորուստ | Լիարժեք ծածկումը պակաս կանխատեսելի է |
Բուժման հնարավոր ուղիները
Սկզբում կարգավորվում են բորբոքումն ու վնասող սովորությունները։ Բժիշկը կարող է առաջարկել նուրբ հիգիենա, մասնագիտական մաքրում և կայուն վիճակի հսկողություն։ Զգայունության կամ արմատի վնասման համար կան առանձին միջոցներ, բայց դրանք չեն վերականգնում լնդի եզրը։
Եթե անհրաժեշտ է ծածկել արմատը կամ ավելացնել հյուսվածքի ծավալը, կարող են քննարկվել լնդային լաթի տեղաշարժը, սեփական միակցական հյուսվածքի փոխպատվաստումը կամ այլ նյութեր։ Ընտրությունը կախված է անատոմիայից, նպատակներից և ռիսկերից. վիրահատությունը բոլորին պետք չէ։
- Կայուն ռեցեսիան երբեմն հնարավոր է պարզապես հսկել։
- Զգայունության բուժումը չի նշանակում արմատի ծածկում։
- Վիրահատական տարբերակը քննարկվում է մանրակրկիտ զննումից հետո։
Արդյունքը և վերականգնումը
Արդյունքը կախված է միջատամնային հյուսվածքներից, ռեցեսիայի չափից և խնամքից։ Որոշ դեպքերում միակցական հյուսվածքի փոխպատվաստումը լաթի հետ տալիս է լավ արդյունք, սակայն կոնկրետ ատամի ամբողջական ծածկումը հնարավոր չէ խոստանալ։ Կարող են լինել անհարմարություն, արյունահոսություն կամ կրկնակի նահանջ։
Վիրահատությունից հետո խոզանակման, սնվելու և վերահսկիչ այցերի կանոնները բժիշկը սահմանում է անհատապես։ Եթե Երևանից մեկնում եք, նախօրոք համաձայնեցրեք հետագա հսկողությունը։
Տնային խնամք և անհետաձգելի նշաններ
Մինչև զննումը օգտագործեք փափուկ խոզանակ՝ առանց ուժեղ ճնշման։ Մի փորձեք ինքնուրույն «բարձրացնել» լնդը։ Կարող եք նշել, թե ինչպես են փոխվում զգայունությունն ու արյունահոսությունը, բայց լուսանկարը չի փոխարինում բժշկի չափումներին։
Բացված արմատի, զգայունության կամ արյունահոսության դեպքում պլանավորեք զննում։ Արագ աճող այտուցը, թարախը, ջերմությունը, ուժեղ ցավը կամ կուլ տալու դժվարությունը պահանջում են շտապ գնահատում։ Նյութը տեղեկատվական է և չի փոխարինում ախտորոշմանը։
Պահեք այցից առաջ
Հարցեր, որոնք արժե տալ բժշկին
- Կա՞ բորբոքում, որը պետք է բուժել նախքան ռեցեսիան։
- Ինչպիսի՞ ռեցեսիա է և որքանո՞վ է կանխատեսելի արմատի ծածկումը։
- Հնարավո՞ր է հսկողություն՝ վիրահատության փոխարեն։
- Ինչպե՞ս կազմակերպել խնամքն ու հետագա զննումները։
Աղբյուրներ
- Gum grafting procedure — Cambridge University Hospitals NHS Foundation Trust
- Periodontal manifestations and gingival recession classification — European Federation of Periodontology
- Aesthetics and patient-reported outcomes in periodontal care — European Federation of Periodontology
- Oral health — World Health Organization
