Պարոդոնտիտ և ատամների պահպանում․ ամբողջական ուղեցույց Երևանում

Ի՞նչ է պարոդոնտիտը և ինչո՞վ է այն տարբերվում գինգիվիտից

Պարոդոնտը ատամի շուրջ հյուսվածքների ամբողջությունն է՝ լնդ, պարոդոնտալ կապան, արմատի ցեմենտ և ալվեոլային ոսկր։ Գինգիվիտի դեպքում բորբոքումը սահմանափակվում է լնդով և պատճառի վերացման դեպքում սովորաբար հետադարձելի է։ Պարոդոնտիտի դեպքում բորբոքումը կապված է ատամի կպման և այն պահող ոսկրի կորստի հետ։ Այդ պատճառով բժշկի խնդիրը միայն տեսանելի կարմրությունը նվազեցնելը չէ, այլ պարզելը, թե կա՞ արդյոք հենարանի կորուստ և որքան է այն արտահայտված։

Հիվանդությունը կարող է դանդաղ զարգանալ և երկար ժամանակ ցավ չտալ։ Ատամները լվանալիս արյունը, այտուցը, բերանի տհաճ հոտը, արմատների մերկացումը, առաջացած բացվածքները, շարժունության զգացումը կամ կծվածքի փոփոխությունը զննում պատվիրելու պատճառ են, բայց դրանցից յուրաքանչյուրն ունի նաև այլ հնարավոր պատճառներ։ Ժամանակակից դասակարգմամբ մասնագետը փուլն ու առաջընթացի աստիճանը նկարագրում է տվյալների ամբողջությամբ, ոչ թե մեկ նշանով։

Պատճառներ և գործոններ, որոնց մասին կարևոր է խոսել

Ատամնափառի կենսաթաղանթը բորբոքման առանցքային դեր ունի, իսկ կարծրացած նստվածքները դժվարացնում են ինքնուրույն հիգիենան։ Ռիսկի և ընթացքի վրա կարող են ազդել ծխախոտը և դրա այլ ձևերը, վատ վերահսկվող շաքարախտը, նախկին պարոդոնտիտը, խնամքի առանձնահատկությունները, ատամների խիտ դասավորությունը, լցոնումների կախված եզրերը և որոշ դեղեր։ Ռիսկի գործոնի առկայությունը չի նշանակում, որ հիվանդությունն արդեն կա, բայց օգնում է կազմել ավելի ճշգրիտ պլան։

Հիգիենայի, ծխախոտի, քրոնիկ հիվանդությունների, հղիության, դեղերի և ինքնազգացողության վերջին փոփոխությունների մասին արժե անկեղծ պատմել։ Դա ձևականություն չէ․ տվյալները կարող են փոխել նշանների մեկնաբանությունը, միջամտության անվտանգությունը և վերահսկման պլանը։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը վատ հիգիենան և ծխախոտի օգտագործումը նույնպես նշում է որպես պարոդոնտալ հիվանդությունների հիմնական ռիսկի գործոններ։

• Որքա՞ն հաճախ և ինչպե՞ս եք մաքրում ատամների միջակայքերը։
• Ատամները լվանալիս լինո՞ւմ է արյուն, տհաճ հոտ, զգայունություն կամ շարժունություն։
• Կա՞ ծխախոտի օգտագործում, շաքարախտ, մշտական դեղեր կամ լնդերի նախկին բուժում։
• Ե՞րբ եք վերջին անգամ արել մասնագիտական հիգիենա և ատամնաբուժական նկարներ։

Ինչպե՞ս է կատարվում ախտորոշումը․ պարոդոնտոգրամա և նկարներ

Առերես ախտորոշումը սկսվում է գանգատներից, բուժման պատմությունից և զննումից։ Մասնագետը կարող է զոնդով չափել յուրաքանչյուր ատամի մի քանի մակերեսների ակոսի կամ գրպանի խորությունը, նշել արյունահոսությունը, լնդի նահանջը, կլինիկական կպման մակարդակը, փառը, շարժունությունը և արմատների ներգրավվածությունը։ Այդ քարտեզը հաճախ անվանում են պարոդոնտոգրամա։ Այն ինքնաախտորոշման համար չէ, այլ օգնում է համեմատել հատվածները և ժամանակի ընթացքում հետևել փոփոխություններին։

Ռենտգենյան պատկերները օգնում են գնահատել ատամների միջև ոսկրը և գանգատների այլ հնարավոր պատճառներ, բայց չեն փոխարինում փափուկ հյուսվածքների չափումներին ու զննմանը։ Որոշ դեպքերում բժիշկը կարող է ցուցմամբ ընտրել թիրախային նկարներ կամ այլ հետազոտություն․ դրանց ծավալը անհատական է։ Հետազոտությունից հետո խնդրեք պարզ լեզվով բացատրել, թե որ տվյալներն են հաստատում ախտորոշումը, որ ատամների կանխատեսումն է սահմանափակ և ինչն է համարվելու բարելավում վերահսկման փուլում։

Բուժում և կանխատեսում․ ինչու է ճանապարհը հաճախ փուլային

Պարոդոնտոլոգիայի եվրոպական ֆեդերացիան I–III փուլերի բուժումը նկարագրում է որպես հաջորդական ուղի։ Սկզբում բժիշկն ու պացիենտը աշխատում են փառի հեռացման, տնային խնամքի տեխնիկայի և փոփոխելի ռիսկի գործոնների վրա։ Հետո ցուցումների դեպքում իրականացվում է ատամնափառի ու նստվածքների մասնագիտական հեռացում լնդի վերևում և ներքևում։ Ապաքինումից հետո արդյունքը վերագնահատվում է․ որոշ հատվածներ արձագանքում են ոչ վիրահատական բուժմանը, իսկ պահպանվող խոր գրպանների կամ բարդ անատոմիայի համար կարող են քննարկվել լրացուցիչ ոչ վիրահատական կամ վիրահատական մեթոդներ։

Արտահայտված շարժունության դեպքում երբեմն կարող է քննարկվել շինավորումը, բայց այն չի վերացնում բորբոքման պատճառը և բոլորին չի համապատասխանում։ Առանձին ատամի հեռացումն ու դրա փոխարինման տարբերակները քննարկվում են, եթե ատամը հուսալիորեն պահել հնարավոր չէ․ որոշումը կախված է ոսկրից, արմատի վիճակից, կարիեսից, ճաքերից, ծանրաբեռնվածությունից և ընդհանուր պլանից։ Չի կարելի նախապես խոստանալ նույն տևողությունը կամ յուրաքանչյուր ատամի պահպանումը․ կանխատեսումը ճշտվում է ախտորոշումից և հյուսվածքների արձագանքից հետո։

Ինչ կարելի է անել տանը և երբ չսպասել պլանային այցին

Մինչ խորհրդատվությունը շարունակեք նուրբ խոզանակումը օրը երկու անգամ ֆտոր պարունակող մածուկով և ատամների միջակայքերի մաքրումը այն ձևով, որը նախկինում ցույց է տվել մասնագետը։ Մի փորձեք սուր առարկաներով ինքնուրույն «մաքրել» գրպանը, մի օգտագործեք ագրեսիվ լուծույթներ և մի սկսեք դեղեր կամ հակաբիոտիկներ ըստ հոդվածի։ Տնային խնամքը կարևոր է, բայց չի փոխարինում լնդի տակ եղած նստվածքների և հենարանի կորստի պատճառների մասնագիտական գնահատմանը։

Մի հետաձգեք առերես օգնությունը դեմքի, բերանի կամ պարանոցի արագ աճող այտուցի, բարձր ջերմության ու ինքնազգացողության վատացման, արտահայտված ցավի, վնասվածքի, բերանը բացելու, կուլ տալու կամ շնչելու դժվարության դեպքում։ Սովորական արյունահոսության կամ լնդերի խնդրի կասկածի դեպքում գրանցվեք խորհրդատվության Երևանում և, եթե կան, վերցրեք հին նկարները։ Բուժում ընտրելիս կարող եք հարցնել պլանի, այլընտրանքների, վերահսկման կետերի և Հայաստանում բժշկական գործունեության լիցենզավորման կազմակերպման մասին։