Գլխավորը մեկ րոպեում
Կարևորը․ արյունահոսող կամ այտուցված լնդերը պահանջում են պատճառի գնահատում և նուրբ ամենօրյա խնամք, ոչ թե ինքնաախտորոշում
- Գինգիվիտը լնդի բորբոքում է․ հաճախ հանդիպում են կարմրություն, այտուց, զգայունություն և մաքրելիս արյունահոսություն։
- Կանոնավոր մաքրումը հեռացնում է ատամնափառը, իսկ կարծրացած նստվածքները պետք է հեռացնի մասնագետը։
- Հղիությունը, շաքարախտը, ծխախոտը, որոշ դեղեր և դժվար մաքրվող հատվածները կարող են փոխել ռիսկը։
- Շարժուն ատամները, ուժեղ այտուցը, խոցերը, թարախը, ջերմությունը, կուլ տալու կամ շնչելու դժվարությունը պահանջում են արագ գնահատում։
Ի՞նչ է գինգիվիտը և ինչո՞վ է տարբերվում պարոդոնտիտից
Գինգիվիտը ազդում է ատամների շուրջ գտնվող լնդի վրա։ Լնդերը կարող են ավելի կարմիր դառնալ, այտուցվել, զգայուն լինել կամ արյունահոսել խոզանակի, ատամնաթելի կամ պինդ սննդի ազդեցությամբ։ Արյունահոսությունը չարժե բացատրել միայն ուժեղ խոզանակելով․ նույնիսկ պարզ պատճառի դեպքում օգտակար է անձամբ զննվել։
Պարոդոնտիտն այլ վիճակ է․ այն ներառում է ատամները պահող հյուսվածքների վնասում և ոսկրային կորուստ։ Միայն ախտանշանով, լուսանկարով կամ առցանց ցուցակով հնարավոր չէ վստահ տարբերակել այն գինգիվիտից։ Խորհրդատվության նպատակը պատճառը և խնդրի խորությունը պարզելն է, ապա իրատեսական պլան կազմելը։
- Գինգիվիտը հաճախ հետադարձելի է, եթե պատճառը վերացվում է և խնամքը պահպանվում է։
- Պարոդոնտիտը միայն խոզանակով չի բուժվում, սակայն մասնագիտական բուժումը կարող է օգնել վերահսկել այն։
- Ցավի բացակայությունը չի բացառում լնդերի հիվանդությունը։
Ինչու են լնդերը բորբոքվում․ ատամնափառ և ռիսկի գործոններ
Ատամների վրա մշտապես ձևավորվում է փափուկ բակտերիալ թաղանթ՝ ատամնափառ։ Երբ այն մնում է լնդի եզրին կամ ատամների միջև, կարող է բորբոքում առաջացնել։ Ատամնափառը կարող է կարծրանալ և դառնալ ատամնաքար, որը խոզանակով կամ թելով չի հեռացվում և պահանջում է մասնագիտական մաքրում։
Ծխելը, շաքարախտը, հորմոնալ փոփոխությունները՝ ներառյալ հղիությունը, բերանի խոռոչի վրա ազդող դեղերը, ատամների խիտ դիրքը և օրթոդոնտիկ սարքերը կարող են ազդել ռիսկի վրա։ Դրանք չեն նշանակում, որ հիվանդությունն անխուսափելի է։ Բժշկին տեղեկացրեք հղիության, հիվանդությունների, ալերգիաների և կանոնավոր դեղերի մասին։
| Իրավիճակ | Ինչ կարող է նշանակել | Ինչ անել |
|---|---|---|
| Մաքրելիս արյունահոսություն, թեթև այտուց | Լնդի բորբոքում կամ մաքրման գրգռում | Գրանցվեք զննման, շարունակեք նուրբ հիգիենան |
| Ատամնափառ կամ կարծր նստվածք | Լնդի եզրի գրգռիչներ | Քննարկեք մասնագիտական մաքրումը և տեխնիկան |
| Տհաճ հոտ, ցավ կամ լնդի նահանջ | Պատճառը և ծանրությունը պետք է գնահատել | Մի հետաձգեք այցելությունը |
| Շարժուն ատամներ, թարախ կամ արագ աճող այտուց | Հնարավոր է ավելի լուրջ խնդիր | Փնտրեք շտապ ատամնաբուժական օգնություն |
Ախտորոշումը և բուժման սովորական ուղին
Ատամնաբույժը հարցնում է գանգատների և առողջության մասին, զննում է ատամներն ու լնդերը, գնահատում է ատամնափառը, ատամնաքարը, արյունահոսությունը և միջատամնային հատվածները։ Անհրաժեշտության դեպքում չափվում են պարոդոնտալ գրպանները և նշանակվում են ռենտգեն հետազոտություններ՝ ատամները պահող ոսկրը գնահատելու համար։ Հետազոտությունների ծավալը կախված է անհատական իրավիճակից։
Ատամնափառով պայմանավորված գինգիվիտի դեպքում հիմքը հաճախ մասնագիտական նստվածքահեռացումն է՝ տնային խնամքի անհատական խորհուրդներով։ Այլ պատճառը կարող է այլ բուժում կամ մասնագետի ուղղորդում պահանջել։ Հակաբիոտիկները, հակասեպտիկները, ցավազրկողները և տնային միջոցները համընդհանուր պատասխան չեն․ դրանց ցուցումներն ու ռիսկերը գնահատում է բուժող մասնագետը։
- Հարցրեք՝ կա՞ կպման կամ ոսկրի կորստի նշան, և պետք է՞ պատկերային հետազոտություն։
- Խնդրեք ցույց տալ, թե ինչպես մաքրել հենց ձեր միջատամնային հատվածները։
- Ճշտեք վերահսկման օրը և առաջընթացի գնահատման չափանիշները։
Ինչ կարելի է անել տանը և երբ դիմել ավելի արագ
Մինչ այցը ատամները նրբորեն մաքրեք օրական երկու անգամ ֆտոր պարունակող մածուկով և ամեն օր մաքրեք ատամների արանքը հարմար գործիքով, եթե այն վնասվածք չի առաջացնում։ Մի փորձեք սուր առարկաներով հեռացնել ատամնաքարը և ինքնուրույն մի դադարեցրեք նշանակված դեղերը։ Եթե տեխնիկայի հարցում կասկած ունեք, խնդրեք ատամնաբույժին կամ հիգիենիստին ցուցադրել այն։
Ավելի շուտ դիմեք օգնության արտահայտված ցավի կամ այտուցի, թարախի, խոցերի կամ կարմիր բծերի, շարժուն ատամների, ինքնազգացողության վատացման կամ ուժեղացող ախտանշանների դեպքում։ Շտապ գնահատում է անհրաժեշտ շնչելու կամ կուլ տալու դժվարության, արագ տարածվող այտուցի կամ ծանր ալերգիկ ռեակցիայի նշանների դեպքում։ Սրանք անվտանգության նշաններ են, ոչ թե հեռավար ախտորոշում։
- Մի հետաձգեք զննումը, եթե արյունահոսությունը մի քանի օրով նվազել է։
- Հղիության կամ շաքարախտի մասին ասեք գրանցվելիս և այցելության ժամանակ։
- Խուսափեք ծխախոտից․ այն բարձրացնում է լնդերի հիվանդության ռիսկը և կարող է թաքցնել հյուսվածքային փոփոխությունները։
Պահեք այցից առաջ
Հարցեր, որոնք արժե տալ բժշկին
- Ինձ մոտ գինգիվի՞տ է, պարոդոնտի՞տ, թե արյունահոսության այլ պատճառ։
- Պետք է՞ մասնագիտական մաքրում, և ո՞ր հատվածներն են հատուկ խնամք պահանջում։
- Ո՞ր միջատամնային գործիքն է ինձ հարմար։
- Ո՞ր նշանների դեպքում պետք է դիմեմ մինչև վերահսկման այցը։
Աղբյուրներ
- Oral health — World Health Organization
- About Periodontal (Gum) Disease — Centers for Disease Control and Prevention
- Gum disease — NHS
