Ճամփորդության կամ աշխատանքի ընթացքում ատամնացավ․ ինչ անել մինչև բժշկի այցը

Քայլ 1․ նախ գնահատեք շտապությունը

Ցավը, զգայունությունը կամ փոքր տեղային այտուցը պատճառ են մոտ ժամանակում կապվելու ատամնաբույժի հետ, հատկապես եթե ուժեղանում են կամ խանգարում են ուտել ու քնել։ Միայն զգացողություններով հնարավոր չէ հստակ տարբերել կարիեսը, ատամի ներսի հյուսվածքի բորբոքումը, լնդային խնդիրն ու ճաքը․ դրա համար անհրաժեշտ են զննում և երբեմն նկարահանում։

Մի սպասեք հերթագրման, եթե այտուցն արագ տարածվում է դեմքին կամ պարանոցին, դժվար է շնչել կամ կուլ տալ, կա բարձր ջերմություն, արտահայտված թուլություն, գիտակցության խանգարում կամ ուժեղ արյունահոսություն։ Դեմքի հարվածից հետո գիտակցության կորուստը, փսխումը, տեսողության խանգարումը կամ կոտրվածքի կասկածը նույնպես պահանջում են շտապ գնահատում։

• Անմիջապես՝ շնչառության կամ կուլ տալու վտանգ, արագ աճող այտուց, ծանր վնասվածք, չկանգնող արյունահոսություն։
• Այսօր՝ ուժեղացող ցավ, ակնհայտ այտուց, թարախային արտադրություն, ջերմություն կամ հյուսվածքը վնասող կոտրված ատամ։
• Մոտ ժամանակում՝ լցոնի կամ պսակի կորուստ, ուժեղ ցավ չտվող կոտրվածք, կրկնվող զգայունություն։

Քայլ 2․ ինչ կարելի է անել մինչև զննումը

Նշեք, թե երբ է սկսվել խնդիրը, ինչն է այն ուժեղացնում, եղել է արդյոք վնասվածք կամ վերջերս կատարված միջամտություն, և ինչ ալերգիաներ, քրոնիկ հիվանդություններ ու մշտական դեղեր ունեք։ Եթե դա չի հետաձգում օգնությանը դիմելը, փոփոխությունը կարելի է չեզոք լուսանկարել՝ միայն տեղեկությունը ֆիքսելու համար։ Նախկին նկարահանումները և դուրսգրումները օգտակար են բժշկին՝ Երևանում կամ այլ քաղաքում։

Պահպանեք զգույշ սովորական հիգիենան, ընտրեք փափուկ սնունդ և մի ծանրաբեռնեք ցավող կողմը։ Սննդի մնացորդը մի փորձեք հեռացնել սուր առարկաներով։ Ցավազրկման, հակացուցումների և ձեր դեղերի հետ համատեղելիության հարցը ճշտեք բժշկի կամ դեղագործի հետ․ հոդվածը անձնական խորհուրդ չի փոխարինում։

Քայլ 3․ ինչ չանել

Լնդին կամ ատամին մի դրեք սպիրտ, թթու, հաբեր, սխտոր կամ այլ գրգռող նյութեր․ դրանք կարող են վնասել լորձաթաղանթը, բայց չեն վերացնում ցավի աղբյուրը։ Մի բացեք այտուցը, ինքնուրույն մի հղկեք սուր եզրը և պսակ, վինիր կամ պրոթեզ ամրացնելու համար կենցաղային սոսինձ մի օգտագործեք։

Մի հետաձգեք զննումը միայն այն պատճառով, որ ցավը ժամանակավորապես նվազել է։ Բորբոքումը կարող է ալիքներով փոխվել, իսկ որոշ ճաքեր և կարիեսներ առանց հետազոտության գրեթե տեսանելի չեն։ Մնացած հակաբիոտիկներ մի սկսեք և մի փոխանցեք ուրիշներին։

• Մի տաքացրեք և մի մերսեք այտուցը։
• Մի ծամեք ցավող կողմով և ատամը մի փորձարկեք կոշտ սննդով։
• Բժշկից մի թաքցրեք հղիությունը, քրոնիկ հիվանդությունները, ալերգիաներն ու ընդունվող դեղերը։

Ճանապարհին և գրասենյակում հաճախ հանդիպող իրավիճակներ

Եթե պսակը, ներդիրը կամ լցոնը ընկել է, հնարավորության դեպքում պահպանեք այն մաքուր տարայում։ Մի փորձեք ինքնուրույն ամրացնել։ Կոտրվածքի դեպքում խուսափեք շատ տաք, սառը և կոշտ սննդից․ լեզուն կամ այտը վնասող սուր եզրը զննումն արագացնելու պատճառ է։

Վնասվածքից հետո մշտական ատամի ամբողջական ընկնելու դեպքում ժամանակը հատկապես կարևոր է։ Մի դիպչեք արմատին, տեսանելի կեղտի դեպքում կարճ լվացեք մաքուր ջրով և շտապ դիմեք ատամնաբուժական օգնության․ թռիչքը կամ աշխատանքային գրաֆիկը չպետք է հետաձգեն այն։ Կաթնատամի վնասվածքի մոտեցումը տարբեր է, ուստի երեխային նույնպես պետք է անձնական զննում։

Ճամփորդություն, թռիչք և վերջերս կատարված միջամտություն

Ճանապարհորդություն պլանավորելիս պահեք ձեր կլինիկայի, ապահովագրական ծառայության և տեղական շտապ օգնության կոնտակտները, դեղերի ու ալերգիաների ցանկը և հնարավորության դեպքում դուրսգրումները։ Կարևոր ուղևորությունից առաջ արդեն գոյություն ունեցող ցավը կամ վնասված վերականգնումը չհետաձգելը խելամիտ է, քանի որ ճանապարհին հետազոտության և վերահսկման հնարավորությունները կարող են սահմանափակ լինել։

Ատամի հեռացումից կամ վիրաբուժական միջամտությունից հետո թռիչքի համար համընդհանուր անվտանգ ժամկետ չկա։ Այն կախված է միջամտության ծավալից, հնարավոր բարդություններից, անզգայացումից, արյունահոսությունից, վարակի ռիսկից և ավիաընկերության կանոններից։ Մի հիմնվեք համացանցի մեկ թվի վրա․ ստացեք վիրաբույժի անհատական ցուցումները և ճշտեք փոխադրողի պահանջները։

• Ձեռքի ուղեբեռում պահեք փաստաթղթերը, կոնտակտները և բժշկի տված հետվիրահատական հիշեցումը։
• Առանց բուժող թիմի հետ կապի մի փոխեք նշանակված սխեման և մի դադարեցրեք դեղերը։
• Վիճակի վատացման դեպքում հետևեք վիրաբույժի տված կոնտակտներին, ոչ թե պատահական խորհուրդներին։

Ինչպես պատրաստվել անձնական օգնությանը Երևանում

Զանգի ժամանակ կարճ նշեք հիմնական ախտանիշը, դրա սկիզբը, վնասվածքը կամ վերջերս կատարված միջամտությունը, ջերմությունն ու այտուցը։ Սա ախտորոշում չի փոխարինում, բայց օգնում է գնահատել այցի հրատապությունը։ Բժշկական զբոսաշրջիկների և գործուղման մեջ գտնվող մարդկանց համար օգտակար է ունենալ նախկին նկարահանումների ու դուրսգրումների թվային պատճենները։

Զննման ժամանակ հարցրեք, թե ինչ ախտորոշում է դիտարկվում, անհրաժեշտ է արդյոք նկարահանում, որն է անհետաձգելի օգնության նպատակը և ինչ այլընտրանքներ կան։ Խնդրեք գրավոր խնամքի ցուցումներ և վատթարացման դեպքում կապի հստակ պլան։ Բուժման, ճամփորդության ժամկետների և ծախսերի վերջնական որոշումը կայացվում է միայն անձնական գնահատումից հետո։