Բերանի տհաճ հոտ և լորձաթաղանթի առողջություն․ պատճառներ և օգնություն

Ինչ է հալիտոզը

Հալիտոզը բերանի տհաճ հոտի բժշկական անվանումն է։ Այն ախտանշան է և ինքնին չի բացատրում պատճառը։ Հոտի ուժգնությունը կարող է փոխվել օրվա ընթացքում․ կարևոր են տևողությունը, սննդի ու խնամքի հետ կապը, չորությունը, ցավը և լնդերի վիճակը։ Ժամանակավոր հոտը պարտադիր հիվանդություն չի նշանակում։

Մարդը միշտ չէ, որ կարող է հուսալի գնահատել սեփական շնչի հոտը։ Ափով, գդալով կամ լուսանկարով փորձարկումները զննմանը չեն փոխարինում։ Ավելի օգտակար է հանգիստ նկարագրել խնդիրը բժշկին, քան անընդհատ ուժեղացնել մաքրումն ու վնասել հյուսվածքները։ Միայն հոտով չի կարելի դատել մարդու կամ նրա հիգիենայի մասին։

Պատճառները՝ բերանի խոռոչում և դրանից դուրս

Բերանի բակտերիաները քայքայում են սննդի մնացորդները՝ առաջացնելով հոտ ունեցող նյութեր։ Փառը կարող է կուտակվել ատամների միջև, լնդեզրին և լեզվի վրա։ Պետք է ստուգել նաև կարիեսային խոռոչները, բորբոքված հյուսվածքներն ու դժվար մաքրվող կառուցվածքները։ Օգնությունը սկսվում է այդ հատվածները հայտնաբերելուց, ոչ թե բոլորի համար նույն միջոցն ընտրելուց։

Լնդերի հիվանդության դեպքում հոտին կարող են միանալ արյունահոսությունը, այտուցը, տհաճ համը կամ ատամների շարժունությունը։ Ուժեղ ցավի բացակայությունը չի բացառում խնդիրը։ Ծխելը և որոշ սննդամթերքներ նույնպես ազդում են շնչի հոտի վրա։ Մաստակը կարող է ժամանակավորապես թարմության զգացողություն տալ, բայց բորբոքում չի բուժում։

Եթե ատամնաբուժական պատճառները բացառվել են կամ կան այլ աղբյուրի մասին հուշող նշաններ, բժիշկը կարող է առաջարկել դիմել թերապևտի կամ քիթ-կոկորդ-ականջաբանի։ Հնարավոր գործոններից են քթի ու կոկորդի հիվանդությունները, ռեֆլյուքսը և որոշ ընդհանուր հիվանդություններ։ Ամեն հոտ ինքնաբերաբար «ստամոքսին» վերագրել և առանց ցուցման հետազոտվել կամ բուժվել պետք չէ։

Ինչ է ցույց տալիս լեզվի փառը

Լեզվի մակերեսը բոլորի մոտ պարտադիր չէ, որ միատեսակ և ամբողջովին հարթ լինի։ Փառը կարող է պարունակել բակտերիաներ, սննդի մնացորդներ ու շերտազատված բջիջներ։ Միայն գույնով հնարավոր չէ վստահորեն որոշել հոտի պատճառը կամ ներքին օրգանների հիվանդություն ախտորոշել։ Առանձին գնահատվում են ցավը, այրոցը, խոցերն ու կայուն փոփոխությունները։

Լեզվի նուրբ մաքրումը կարող է լինել խնամքի մաս, բայց քրոնիկ հոտի վերացում չի երաշխավորում։ NHS-ը խորհուրդ է տալիս ամենօրյա մեղմ մաքրում, իսկ ADA-ն նշում է, որ քերիչով հալիտոզը կանխելու կամ բուժելու ապացույցները բավարար չեն։ Փառը մի քերեք մինչև ցավ, արյուն կամ «կատարյալ վարդագույն» տեսք ստանալը։ Ցավոտ հատվածը կամ չանցնող բիծը ցույց տվեք բժշկին։

Թքի դերը

Թուքը խոնավացնում է հյուսվածքները, օգնում կուլ տալուն և բերանի մաքրմանը, մասնակցում ատամների պաշտպանությանը։ Մշտական չորությունը՝ քսերոստոմիան, կարող է ուղեկցվել կպչունության զգացողությամբ, այրոցով, խոսելու կամ կուլ տալու դժվարությամբ։ Այն մեծացնում է կարիեսի և լորձաթաղանթի որոշ վարակների ռիսկը․ միայն տարիքին վերագրել պետք չէ։

Պատճառ կարող են լինել դեղերը, թքագեղձերի կամ ընդհանուր հիվանդությունները և բուժման հետևանքները։ Այցին բերեք դեղերի ու հավելումների ցանկը և նշեք չորության սկիզբը։ Ինքնուրույն մի դադարեցրեք նշանակված դեղերը։ Բժիշկը կորոշի՝ անհրաժեշտ է արդյոք թքարտադրության գնահատում, բուժման փոփոխության քննարկում նշանակող մասնագետի հետ կամ լրացուցիչ հետազոտություն։

Ջրի փոքր կումերը և առանց շաքարի մաստակը կարող են թեթևացնել չորությունը, եթե ծամելն ու կուլ տալը դժվարություն չեն առաջացնում։ Եթե այլ հիվանդության պատճառով հեղուկի սահմանափակում ունեք, հետևեք ձեր բժշկական պլանին։ Այս քայլերը չեն փոխարինում պատճառի պարզաբանմանն ու կարիեսի անհատական կանխարգելմանը։

Ինչպես է կատարվում ախտորոշումը

Ատամնաբույժը ճշտում է՝ երբ է սկսվել հոտը, արդյոք այն մշտական է, ինչ միջոցներ եք փորձել, կա՞ չորություն, արյունահոսություն, ցավ, ծխելու սովորություն, պրոթեզի խնդիր կամ այլ ախտանշան։ Այնուհետև զննում է ատամները, լնդերը, լեզուն, այտերը, քիմքն ու լորձաթաղանթի մյուս հատվածները։ Հետազոտման ծավալը որոշվում է հայտնաբերված նշաններով։

Ըստ ցուցումների գնահատվում են պարոդոնտը, վերականգնումներն ու պրոթեզները, նշանակվում են նկարներ կամ այլ հետազոտություններ։ Ոչ բոլորին են անհրաժեշտ անալիզների փաթեթ, համակարգչային տոմոգրաֆիա կամ հոտի սարքային չափում։ Լորձաթաղանթի կայուն կասկածելի փոփոխությունը կարող է պահանջել մասնագետի ուղղորդում և լրացուցիչ ախտորոշում։

Երևանում խորհրդատվության համար ախտանշաններն ու դեղացանկը պատրաստեք բժշկին հասկանալի լեզվով։ Եթե կարճ ժամանակով եք գալիս, ճշտեք կրկնակի զննման հնարավորությունը․ որոշ փոփոխություններ պետք է հետևել ժամանակի ընթացքում, և մեկ այցը կարող է չբավարարել։ Կոնկրետ միջամտությունների արժեքն ու հասանելիությունը քննարկվում են խնդիրը պարզելուց հետո։

Ինչ կարելի է փոխել տնային խնամքում

Հիմքը ֆտոր պարունակող մածուկով օրական երկու անգամ մեղմ խոզանակումն է և միջատամնային տարածությունների ամենօրյա մաքրումը՝ համապատասխան թելով կամ խոզանակիկներով։ Շարժական պրոթեզները մաքրեք ըստ ցուցումների և ատամնաբույժի հետ քննարկեք կրելու ռեժիմը։ Խոզանակը չպետք է վնասի լնդերը․ կրկնվող արյունահոսությունը զննման պատճառ է, ոչ թե ամբողջ հիգիենայից հրաժարվելու։

Խուսափեք ծխելուց, լեզուն կոպիտ քերելուց և լորձաթաղանթը սպիրտով կամ խիտ տնային խառնուրդներով այրելուց։ Ողողիչը կարող է ժամանակավորապես քողարկել հոտը, իսկ բուժական միջոցն ընտրվում է ըստ ցուցումների։ Ինքնուրույն հակաբիոտիկները, հակասնկային դեղերը կամ երկարատև հակասեպտիկ կուրսերը պատճառը պարզելու անվտանգ եղանակ չեն։

Հետևեք կանոնավոր խնամքից հետո փոփոխություններին, բայց ցավի, այտուցի կամ լորձաթաղանթի կայուն փոփոխության դեպքում օգնությունը մի հետաձգեք։ Եթե հոտը մի քանի շաբաթ պահպանվում է՝ չնայած խնամքին, դիմեք ատամնաբույժի։ Տագնապային նշանների դեպքում այդքան սպասել պետք չէ։

Երբ հետևել, իսկ երբ դիմել բժշկի

Կարևոր է գնահատել ոչ միայն հոտը, այլև ուղեկցող նշանները։ Աղյուսակը օգնում է ընտրել հաջորդ քայլը, բայց ախտորոշում չի դնում։

Բուժումը կախված է հաստատված պատճառից

Հիգիենայի խնդրի դեպքում բժիշկն օգնում է ընտրել տեխնիկան և միջոցները, իսկ լնդերի հիվանդության դեպքում անհրաժեշտ է համապատասխան պարոդոնտոլոգիական պլան։ Կարիեսը, անհարմար կառուցվածքներն ու վնասող եզրերը բուժվում են ըստ զննման արդյունքների։ Չորության կամ բերանի խոռոչից դուրս պատճառների դեպքում կարող է անհրաժեշտ լինել մասնագետների համագործակցություն։ Մեկ ողողիչը չի փոխարինում այս տարբեր լուծումներին։

Պլանը պետք է ունենա հասկանալի նպատակ, սահմանափակումներ և կրկնակի գնահատման ժամկետ։ Եթե հոտը չի նվազում, վերագնահատում են պատճառը՝ տնային միջոցներն անվերջ ուժեղացնելու փոխարեն։ Բուժումից հետո էլ անհրաժեշտ է կանոնավոր խնամք․ առանց ախտորոշման չի կարելի խոստանալ մշտական թարմություն կամ արդյունքի միատեսակ ժամկետ։