Ապիկալ պերիոդոնտիտ․ պատճառներ, ախտանշաններ, ախտորոշում և բուժում

Ի՞նչ է նշանակում ապիկալ պերիոդոնտիտ

Պերիոդոնտը հյուսվածքների խումբ է, որը ատամի արմատը պահում է ոսկրում։ Երբ արմատախողովակից գրգռիչները հասնում են արմատի ծայրի շրջանին, օրգանիզմը կարող է բորբոքային պատասխան տալ։ Հաճախակի ուղին խոր կարիեսն է, որից հետո ատամի ներսի պուլպան անդառնալիորեն վնասվում կամ մահանում է։ Կարևոր կարող են լինել նաև ճեղքը, վնասվածքը, ոչ հերմետիկ հին վերականգնումը կամ նախկինում բուժված խողովակի կրկնակի վարակումը։

Այս անվանումն ինքնին չի որոշում ոչ հրատապությունը, ոչ բուժման ձևը։ Սուր դրվագը կարող է արտահայտվել ուժեղ ցավոտությամբ և այտուցով, իսկ քրոնիկական վիճակը՝ գրեթե առանց գանգատի և երևալ հսկողական նկարում։ Նման զգացողություններ երբեմն առաջացնում են հարևան ատամը, ճեղքը, լնդերի խնդիրները կամ ոչ ատամնային պատճառը։

Որ ախտանշանների դեպքում արժե շուտ դիմել

Շուտ գրանցվելու պատճառ են կծելիս ցավը կամ ճնշումը, թակելիս ցավոտությունը, կծվածքի փոփոխության զգացումը, տեղային այտուցը, լնդի վրա փոքր խոռոչը, արտադրությունը, տհաճ համը կամ կրկնվող ցավային դրվագները։ Ցավի բացակայությունը չի բացառում խնդիրը, իսկ ցավի հանկարծակի դադարելը չի ապացուցում ապաքինումը։

Դեմքի, բերանի խոռոչի կամ պարանոցի արագ աճող այտուցը, արտահայտված վատ ինքնազգացողությամբ ջերմությունը, բերանը բացելու սահմանափակումը, շնչելու, խոսելու կամ կուլ տալու դժվարությունը սովորական այցին սպասելու իրավիճակ չէ։ Դիմեք անհետաձգելի դեմառդեմ բժշկական օգնության՝ տեղական կանոններով։

Ինչպես է հաստատվում ախտորոշումը

Խորհրդատվության ընթացքում ատամնաբույժը հարցնում է ցավի, վնասվածքի և նախորդ բուժման մասին, զննում է ատամը, վերականգնումները և լնդերը, ստուգում ախտորոշիչ գրգռիչների նկատմամբ արձագանքը և զգուշորեն գնահատում թակելիս ու կծելիս ցավոտությունը։ Ցուցման դեպքում նպատակային ատամնային ռենտգեն նկարն օգնում է գնահատել կարիեսը, հին բուժումը, արմատները և շրջակա ոսկրը։

Ոչ մի թեստ առանձին չի մեկնաբանվում։ Բժիշկը նաև հաշվի է առնում հարևան ատամները, տեսանելի մասի վերականգնելիությունը, ճեղքերը, հիգիենան և ընդհանուր առողջությունը։ Ասեք հղիության, քրոնիկական հիվանդությունների, ալերգիաների և ձեր ընդունած բոլոր դեղերի մասին, քանի որ դրանք կարևոր են անվտանգ պլանի համար։

• Ո՞ր ատամն ու հյուսվածքներն են համարվում գանգատների աղբյուր։
• Հնարավո՞ր է ատամը պահպանել և վստահելի վերականգնել։
• Արդյոք հիմա նկար է պետք, և ի՞նչ կարող է այն պարզել։
• Բուժումից հետո ո՞ր նշանների դեպքում է պետք ավելի շուտ կապ հաստատել։

Բուժում, վերաբուժում և հսկողություն

Բուժման նպատակն է վերացնել բորբոքման աղբյուրը և պահպանել ատամը, երբ դա կանխատեսելի է։ Առաջնային էնդոդոնտիկ բուժման ժամանակ բժիշկը մուտք է ստանում խողովակներ, մաքրում և մշակում է դրանք, հերմետիկ լցնում և պլանավորում ատամի տեսանելի մասի վերականգնումը։ Փուլերի թիվը կախված է անատոմիայից, սկզբնական վիճակից, ախտանշաններից և միջանկյալ հսկողության կարիքից։

Եթե նախկինում բուժված ատամում վարակի աղբյուրը պահպանվում է, կարող է քննարկվել խողովակների վերաբուժումը։ Ատամնաշապիկը, շտիֆտը կամ արմատների անատոմիան կարող են դժվարացնել մուտքը․ գնահատումից հետո կարող է քննարկվել արմատի ծայրի վիրաբուժական մոտեցումը կամ հեռացումը՝ փոխարինման պլանով։ Սրանք հնարավոր տարբերակներ են, ոչ համընդհանուր հերթականություն։ Ապաքինումն ու արդյունքը վերահսկվում են կլինիկորեն և հետևողական նկարներով, ուստի նախապես արդյունք երաշխավորել չի կարելի։

Մինչ այցը և ռիսկի նվազեցումը

Մինչ զննումը շարունակեք նուրբ բերանի հիգիենան, խուսափեք ակնհայտ ցավ հրահրող ծանրաբեռնվածությունից և կլինիկային ասեք ցավի, այտուցի ու ջերմության մասին։ Մի տաքացրեք այտուցը, մի բացեք լնդերը և մի դրեք ատամի կամ լնդի վրա ագրեսիվ նյութեր։ Առանց նշանակման հակաբիոտիկ մի սկսեք․ տեղային պուլպային և պերիապիկալ վիճակների մեծ մասում այն չի փոխարինում ատամում պատճառի բուժմանը։ Համապատասխանությունը որոշում է բժիշկը՝ հաշվի առնելով ծանրությունն ու ընդհանուր առողջությունը։

Այս իրավիճակները միշտ չէ, որ հնարավոր է կանխել, բայց ֆտոր պարունակող մածուկով կանոնավոր մաքրումը, միջատամնային տարածքների մաքրումը, ազատ շաքարների չափավորումը և կանխարգելիչ զննումները նվազեցնում են կարիեսի բարդությունների վտանգը։ Կարիեսի վաղ բուժումը սովորաբար ավելի պարզ է, քան բարդությունների բուժումը։ Սրանք ընդհանուր միջոցներ են, ոչ կոնկրետ արդյունքի խոստում։

Օգտակար հարցեր խորհրդատվության ժամանակ

Խնդրեք պարզ լեզվով բացատրել ախտորոշումը․ ինչ է տեղի ունենում խողովակներում և արմատի շուրջ, ինչու է առաջարկվում տվյալ մեթոդը և ինչպես է ատամը վերականգնվելու հետո։ Եթե Երևան եք գալիս այլ քաղաքից կամ արտերկրից, նախապես քննարկեք հսկողական այցերը և ինչ անել, եթե վերադառնալուց հետո ախտանշանները փոխվեն։

Մի ընտրեք մեթոդը միայն նկարագրությամբ, գնով կամ մեկ ռենտգեն նկարով։ Որոշումը կախված է զննումից, անատոմիայից, վերականգնելիությունից, շրջակա հյուսվածքներից և ընդհանուր առողջությունից։ Դեմառդեմ խորհրդատվությունը թույլ է տալիս համեմատել պահպանման, վերաբուժման, վիրաբուժական մոտեցման և անհրաժեշտության դեպքում փոխարինման տարբերակները։

• Ո՞րն է պուլպայի և արմատի ծայրի շրջանի ախտորոշումը։
• Ինչո՞ւ է առաջարկվում առաջնային բուժում, վերաբուժում կամ այլ ճանապարհ։
• Ի՞նչ հսկողություն է անհրաժեշտ և ինչի դեպքում պետք է շուտ կապ հաստատել։
• Ո՞ր այլընտրանքներն են իրատեսական, եթե ատամի կանխատեսումը սահմանափակ է։