Թումանյան փ., 23
Գլխավորը մեկ րոպեում
Ինչ իմանալ ընտրությունից առաջ
- Իմպլանտը, աբաթմենտն ու պսակը տարբեր գործառույթներ ունեն․ ճշտեք՝ ինչ է ներառում բուժման պլանը։
- Անշարժ պրոթեզը հանում է մասնագետը, իսկ հանովի տարբերակը պացիենտը մաքրում է առանձին՝ ըստ ցուցումների։
- Արդյունքը կախված է հյուսվածքներից, կծվածքից, հիգիենայից ու սպասարկումից․ ցմահ ծառայություն երաշխավորել չի կարելի։
Ինչ մասերից է կազմված համակարգը
Իմպլանտը տեղադրված է ոսկրի մեջ և ծառայում է որպես հենարան։ Աբաթմենտը այն կապում է ապագա ատամի հետ։ Պսակը վերականգնում է մեկ ատամի ձևը, իսկ կամուրջը միավորում է մի քանի արհեստական ատամ։ Որոշ կառուցվածքներում մասերը համակցված են, ուստի իրական համակարգը կարող է տարբերվել պարզեցված պատկերից։
Լնդի ձևավորիչը ժամանակավոր բաղադրիչ է, որն օգնում է ձևավորել իմպլանտի շրջանի փափուկ հյուսվածքների եզրագիծը։ Այն վերջնական պսակ չէ և պարտադիր չէ, որ ժամանակավոր ատամ լինի։ Ըստ բուժման փուլի՝ իմպլանտը կարող է ծածկված լինել լնդով կամ ունենալ տեսանելի ձևավորիչ։ Այն ինքնուրույն շարժել կամ ձգել չի կարելի։
Մեկ ատամի, մի քանի ատամի կամ ամբողջ շարքի վերականգնում
Բացակայող ատամների թիվն ինքնաբերաբար չի որոշում իմպլանտների քանակը։ Կարևոր են հենարանների տեղադրությունը, ոսկրի ծավալը, բեռնվածությունը, կառուցվածքի երկարությունը և մաքրման հասանելիությունը։ Նախապես սահմանված քանակով հենարաններ կիրառող տարբերակը բոլորին հարմար չէ։
Մեկ իմպլանտի վրա պսակը կարող է լրացնել մեկ ատամի բացակայությունը՝ առանց հարևան առողջ ատամները պարտադիր հղկելու։ Կամուրջը մի քանի իմպլանտների վրա փոխարինում է ատամների խմբին։ Հանովի ծածկող պրոթեզը պահվում է հատուկ ամրակներով, և պացիենտն այն հանում է ըստ ցուցումների։ Անշարժ կառուցվածքը վերանորոգման կամ սպասարկման համար հանում է մասնագետը։
| Տարբերակ | Ինչպես է հանվում | Ինչ հաշվի առնել |
|---|---|---|
| Պսակ կամ կամուրջ | Անհրաժեշտության դեպքում՝ բժշկի կողմից | Նստեցում, կծվածք և հենարանների շուրջ մաքրում |
| Ամբողջական անշարժ պրոթեզ | Մասնագետի կողմից | Կառուցվածքի տակի հասանելիություն ու սպասարկում |
| Հանովի պրոթեզ իմպլանտների վրա | Պացիենտի կողմից՝ ըստ ցուցումների | Առանձին մաքրում և ամրակների մաշվածություն |
Ում կարող է օգնել մեթոդը և ինչն է սահմանափակում ընտրությունը
Խորհրդատվության ժամանակ գնահատվում են լնդերը, հարևան ատամները, ոսկրը, պսակի համար տարածությունը և ժպիտի գիծը։ Կարևոր են նաև ընդհանուր առողջությունը, ծխելը, նախկին պարոդոնտիտը, շաքարախտը, ատամների կրճտոցը և վերահսկող այցերին մասնակցելու հնարավորությունը։ Սրանք անհատական ռիսկի գործոններ են, ոչ թե ինքնուրույն հակացուցում որոշելու ցուցակ։
Բժշկին տեղեկացրեք բոլոր դեղերի, հատկապես արյան մակարդելիության կամ ոսկրային փոխանակության վրա ազդողների, ինչպես նաև գլխի ու պարանոցի շրջանում նախկին ճառագայթային բուժման մասին։ Դեղերն ինքնուրույն մի դադարեցրեք։ Ակտիվ բորբոքումն ու անբավարար հիգիենան պետք է կարգավորել մինչև պրոթեզավորումը։ Երբեմն անհրաժեշտ են լրացուցիչ միջամտություններ կամ այլ կառուցվածք։ Աճը չավարտած պացիենտների դեպքում իմպլանտացիայի ժամկետը քննարկվում է առանձին։
Պլանավորումը սկսվում է ապագա ատամից
Սկզբում որոշվում է՝ որտեղ պետք է լինի պսակը, ինչպես այն հպվի հակադիր ատամներին և որտեղ անցնի դրա եզրը։ Ապա գնահատվում է՝ արդյոք հյուսվածքներն ու իմպլանտի դիրքը թույլ են տալիս իրականացնել այդ պլանը։ Գեղեցիկ նյութն ինքնին չի շտկում հենարանի անհարմար դիրքը կամ մաքրման հասանելիության պակասը։
Զննումը լրացվում է ըստ ցուցումների կատարվող հետազոտություններով և դրոշմով կամ թվային սկանավորմամբ։ Եռաչափ հետազոտությունը բոլորին պարտադիր չէ յուրաքանչյուր փուլում։ Հարցրեք՝ ինչ կլինիկական հարցի է այն պատասխանում և ինչպես կարող է փոխել պլանը։ Այլ կլինիկայում նախկինում տեղադրված իմպլանտի դեպքում օգտակար են դրա անձնագիրը, համակարգի անվանումն ու բաղադրիչների տվյալները։
Ժամանակավոր և վերջնական փուլերը
Իմպլանտի տեղադրումից հետո ժամանակ է պահանջվում ապաքինման ու ոսկրի հետ միացման համար, և ժամկետներն անհատական են։ Անմիջապես ժամանակավոր պսակ տեղադրել հնարավոր է միայն համապատասխան պայմաններում, երբեմն՝ բեռնվածության սահմանափակումներով։ Ժամանակավոր ատամ ստանալը չի նշանակում, որ ապաքինումն ավարտվել է և կարելի է անմիջապես ցանկացած սնունդ ծամել։
Հյուսվածքների պատրաստ լինելուց հետո բժիշկը վերցնում է դրոշմ կամ սկան, ընտրում բաղադրիչները և կատարում փորձարկումներ։ Ստուգվում են նստեցումը, գույնը, հարևան ատամների հետ հպումները, խոսքն ու կծվածքը։ Ժամանակավոր կառուցվածքը երբեմն օգնում է ճշտել ձևն ու բեռնվածության հանդեպ արձագանքը։ Վերջնական տարբերակի պատրաստ լինելը որոշվում է կլինիկական գնահատմամբ, ոչ միայն օրացույցով։
Պտուտակային թե ցեմենտային ամրացում
Պտուտակային տարբերակում միացումը կատարվում է պտուտակով, իսկ տեխնիկական անցքը հետո փակվում է։ Սա կարող է հեշտացնել սպասարկումը, սակայն անցքի տեղը կախված է իմպլանտի դիրքից։ Պտուտակը կարող է թուլանալ․ դա բժշկին դիմելու պատճառ է, ոչ թե տանը այն ձգելու։
Ցեմենտային տարբերակում պսակը հատուկ ատամնաբուժական ցեմենտով ամրացվում է աբաթմենտին։ Պետք է ամբողջությամբ հեռացնել ցեմենտի մնացորդները, հատկապես լնդի եզրի մոտ, քանի որ դրանք կարող են նպաստել բորբոքմանը։ Ընտրությունը կախված է կլինիկական իրավիճակից, եզրի հասանելիությունից, տեսքից և վերանորոգման հնարավորությունից։ Երկու եղանակն էլ ունեն կենսաբանական ու մեխանիկական բարդությունների ռիսկ։
Նյութն ու կծվածքը գնահատվում են միասին
Վերջնական վերականգնումների համար կիրառվում են տարբեր կերամիկաներ, այդ թվում՝ ցիրկոնիումի երկօքսիդ, ինչպես նաև մետաղակերամիկա։ Երկար կառուցվածքներում կարող են լինել նյութերի այլ համադրություններ։ Ժամանակավոր ատամները հաճախ պոլիմերային են։ Տեսանելի հատվածի և հենքի նյութերը միշտ չէ, որ նույնն են։
Գույնից ու արժեքից բացի կարևոր են հաստությունը, ատամնաշարում դիրքը, վերանորոգելիությունը, կրճտոցը և հակադիր ատամների վիճակը։ Օկլյուզիան ատամների հպումն է ծնոտների փակման ու շարժումների ժամանակ։ Բարձր հպումը պետք է շտկի բժիշկը։ Անհրաժեշտության դեպքում անհատապես ընտրված պաշտպանիչ կապպան չի փոխարինում խնդրի պատճառի գնահատմանը։
Ինչ արդյունք է իրատեսական սպասել
Նպատակն է բարելավել ծամելը, տեսքն ու առօրյա հարմարավետությունը։ Սակայն արհեստական ատամը լիովին չի վերարտադրում բնական ատամի զգացողությունը, իսկ լնդի ձևն ու անցման տեսանելիությունը կախված են սկզբնական հյուսվածքներից։ Մեծ պրոթեզի դեպքում կարող է պահանջվել խոսքի և մաքրման սովորությունների հարմարեցում։
Իմպլանտի պահպանումը ոսկրում և պսակի ծառայության ժամկետը տարբեր ցուցանիշներ են։ Նույնիսկ կայուն հենարանի դեպքում հնարավոր են կոտրվածքներ, մաշվածություն, պտուտակի թուլացում կամ ամրակների փոխարինում։ Իմպլանտի շուրջ բորբոքումը կարող է հանգեցնել հյուսվածքների կորստի։ Քննարկեք ձեր կառուցվածքի կանխատեսումն ու հետագա սպասարկման ծախսերը, ոչ միայն տեղադրման օրը։
Այլընտրանքները և գրավոր պլանը
Եթե սեփական ատամը հնարավոր է պահպանել հիմնավորված կանխատեսմամբ, իմպլանտը պարտադիր ընտրություն չէ։ Ատամի բացակայության դեպքում քննարկվում են սեփական ատամների վրա հենվող կամուրջը, հանովի պրոթեզը, իսկ որոշ իրավիճակներում՝ բացի դիտարկումը։ Յուրաքանչյուր տարբերակ ունի սահմանափակումներ, և պացիենտի նախապատվությունները նույնպես կարևոր են։
Խնդրեք գրավոր փուլային պլան․ ախտորոշումը, հյուսվածքների նախապատրաստումը, իմպլանտը, ձևավորիչը, աբաթմենտը, ժամանակավոր ու վերջնական կառուցվածքները կարող են առանձին հաշվարկվել։ Ճշտեք վերահսկողության ու վերանորոգման պայմանները։ Հայաստան այցելողների համար կարևոր են այցերի միջև ընդմիջումները, մեկնելուց հետո օգնության հասանելիությունն ու համակարգի տվյալների փոխանցումը մշտական բժշկին։ Առանց զննման հնարավոր չէ նշել համընդհանուր արժեք կամ ժամկետ։
Ամենօրյա մաքրում և մասնագիտական սպասարկում
Մաքրեք ատամներն ու իմպլանտների շրջանը՝ անհատական ցուցումների համաձայն։ Բժիշկը կամ հիգիենիստը պետք է ցույց տա համապատասխան միջատամնային խոզանակը, թելը կամ կամրջի տակը մաքրելու այլ եղանակը։ Իռիգատորը կարող է լրացնել խնամքը, բայց ինքնաբերաբար չի փոխարինում մեխանիկական մաքրմանը։ Մինչ բուժման ավարտը համոզվեք, որ հասնում եք անհրաժեշտ հատվածներին։
Հանովի պրոթեզը մաքրում են առանձին և հանում՝ տվյալ կառուցվածքի համար տրված ցուցումներով։ Անշարժ պրոթեզն ինքնուրույն չեն քանդում։ Այցերի հաճախությունը կախված է ռիսկից․ ստուգվում են հյուսվածքները, հիգիենան, կծվածքն ու ամրակները։ Դուրս եկած պսակը մի սոսնձեք կենցաղային սոսնձով և մի հղկեք խանգարող հպումը։
Հարմարվելու շրջան և վտանգի նշաններ
Վիրահատությունից հետո հնարավոր են ժամանակավոր ցավոտություն, այտուց կամ թեթև արյունահոսություն․ հետևեք տրված հետվիրահատական ցուցումներին և փոփոխությունների ընթացքին։ Նոր պսակի ձևին երբեմն պետք է կարճ ժամանակ հարմարվել, բայց ուժեղացող ցավը, շարժունությունն ու լնդի վնասումը նորմա համարել չի կարելի։
Դիմեք ատամնաբույժի՝ իմպլանտի շուրջ արյունահոսության, տհաճ համի, արտադրության, սննդի նոր կուտակման, կոտրվածքի, կտկտոցի կամ բարձր ատամի զգացողության դեպքում։ Շարժուն կառուցվածքի վրա մի ծամեք մինչև զննումը։ Ջերմությամբ ուղեկցվող աճող այտուցը պահանջում է շտապ գնահատում, իսկ շնչելու կամ կուլ տալու դժվարությունը՝ անհետաձգելի օգնություն։ Տանը հնարավոր չէ հուսալիորեն որոշել՝ շարժվում է պսակը, պտուտակը, թե ոսկրում գտնվող իմպլանտը։
Պահեք այցից առաջ
Հարցեր, որոնք արժե տալ բժշկին
- Ինչո՞ւ է առաջարկվում պսակ, կամուրջ կամ հանովի պրոթեզ, և որո՞նք են այլընտրանքները։
- Ո՞ր բաղադրիչները, ժամանակավոր փուլերն ու հետագա այցերն են ներառված պլանում։
- Ինչպե՞ս եմ մաքրելու պրոթեզի տակ, և ո՞ւմ դիմեմ Հայաստանից մեկնելուց հետո խնդրի դեպքում։
- Ո՞ր նյութն ու ամրացման եղանակն են համապատասխանում իմ կծվածքին և ինչո՞ւ։
Աղբյուրներ
- Ատամնային իմպլանտներ․ խորհուրդներ և ռիսկեր — FDA
- Իմպլանտները վերականգնողական ստոմատոլոգիայում — Cambridge University Hospitals
- Պտուտակային և ցեմենտային ամրացման կլինիկական ուղեցույց — ITI
