Ատամի կիստա և գրանուլեմա․ պատճառներ, ախտանշաններ, ախտորոշում և բուժում

Ինչ են նշանակում արմատի մոտ կիստան և գրանուլեման

Արմատախողովակներում գտնվում է ատամի պուլպան։ Խորը կարիեսը, ճաքը, վնասվածքը կամ նախկին բուժումից հետո կրկնակի վարակումը կարող են վնասել կամ մահացնել այդ հյուսվածքը։ Գրգռիչները հասնում են արմատի ծայրին և շրջակա հյուսվածքներում առաջացնում բորբոքային արձագանք՝ ապիկալ պերիօդոնտիտ։

Գրանուլեման գրանուլյացիոն հյուսվածք է, իսկ կիստան ունի էպիթելով պատված խոռոչ։ Երկուսն էլ կարող են նկարում երևալ որպես մգացում արմատի ծայրի մոտ, և օջախի չափն էլ վերջնական պատասխան չի տալիս։ Էնդոդոնտիստների ամերիկյան ասոցիացիան նշում է, որ առանց բիոպսիայի նման պատկերը սովորաբար կարելի է գնահատել միայն որպես ենթադրվող ապիկալ պերիօդոնտիտ։

Որ նշանները չպետք է անտեսել

Քրոնիկական օջախը երբեմն ցավ չի առաջացնում և հայտնաբերվում է պատահաբար։ Այլ դեպքերում լինում են կծելիս ցավ կամ ճնշում, լնդի այտուց, ֆիստուլա, արտազատում, տհաճ համ կամ ատամների շփման փոփոխված զգացում։ Այդ նշանները չեն ապացուցում կիստա կամ գրանուլեմա․ նման գանգատներ կարող են լինել ճաքի, լնդերի խնդրի կամ հարևան ատամի դեպքում։

Մի սպասեք սովորական այցին, եթե արագ մեծանում է դեմքի, բերանի կամ պարանոցի այտուցը, կա ջերմություն և արտահայտված վատ ինքնազգացողություն, բերանը բացելու, շնչելու կամ կուլ տալու դժվարություն։ Այդ իրավիճակում անհրաժեշտ է անհետաձգելի դեմ առ դեմ բժշկական օգնություն՝ տեղական ընթացակարգով։

Ինչպես են պարզում պատճառը

Ընդունելության ժամանակ բժիշկը հարցնում է ցավի, վնասվածքի և նախկին բուժումների մասին, զննում է ատամն ու լնդերը, համեմատում հարևան ատամները, կատարում ախտորոշիչ թեստեր և ցուցման դեպքում՝ թիրախային ռենտգեն։ Առանձին դեպքերում կարող է քննարկվել եռաչափ պատկերավորում, որը չի փոխարինում կլինիկական գնահատմանը։

Գնահատվում են նաև ճաքերը, հին վերականգնումները, պարոդոնտի վիճակը, ատամի վերականգնելիությունը և ընդհանուր առողջությունը։ Ասեք հղիության, ալերգիաների, քրոնիկական հիվանդությունների և բոլոր դեղերի մասին, քանի որ դրանք կարող են ազդել անվտանգ պլանի վրա։ Հայաստանում բժշկական օգնություն իրականացվում է լիցենզավորման ենթակա կազմակերպությունների և անհատ ձեռնարկատերերի կողմից, իսկ պացիենտը կարող է հարցնել բուժման ու հսկողության կազմակերպման մասին։

• Ո՞ր ատամն է համարվում գանգատների աղբյուրը և ինչո՞վ է դա հիմնավորվում։
• Կարո՞ղ է ատամը հուսալիորեն վերականգնվել արմատախողովակի բուժումից հետո։
• Իմ դեպքում հավելյալ պատկերավորումը կփոխի՞ որոշումը։
• Բուժումից հետո ո՞ր փոփոխությունների դեպքում պետք է շուտ կապվել բժշկի հետ։

Արմատախողովակի բուժում, վիրաբուժություն և այլընտրանքներ

Նպատակը բորբոքման աղբյուրը հեռացնելն ու ատամը պահելն է, երբ դա իրատեսական է։ Առաջնային կամ կրկնակի արմատախողովակային բուժման ժամանակ բժիշկը մաքրում, մշակում և հերմետիկ փակում է խողովակային համակարգը, ապա պլանավորում է տեսանելի հատվածի պաշտպանությունը։ Այցերի քանակը, նյութերն ու ժամկետները կախված են անատոմիայից, ախտանշաններից և վերականգնելիությունից, ուստի բոլորի համար նույն հերթականություն չկա։

Եթե խնդրին հասանելիությունը սահմանափակ է, այն պահպանվում է պատշաճ բուժումից հետո կամ պետք է հետազոտել հյուսվածքը, կարող են քննարկվել արմատի ծայրի ռեզեկցիան և օջախի հեռացումը՝ ցուցման դեպքում ցիստէկտոմիայով։ Ատամի հեռացումն ու անհատական փոխարինման պլանը այլընտրանք են, երբ ատամը հնարավոր չէ կանխատեսելիորեն պահել։ Ոսկրային ապաքինումը գնահատվում է ժամանակի ընթացքում՝ զննմամբ և պատկերավորմամբ, և նախապես ելք կամ ժամկետ խոստանալ չի կարելի։

Մինչ այցը, վերականգնում և կանխարգելում

Մինչ զննումը շարունակեք նուրբ հիգիենան, մի ծանրաբեռնեք ցավոտ ատամը և տեղեկացրեք կլինիկային ցավի, այտուցի կամ ջերմության մասին։ Մի տաքացրեք այտուցը, մի ծակեք լնդերը և մի դրեք քայքայիչ նյութեր։ Հակաբիոտիկները չեն հեռացնում ատամի ներսի պատճառը և չպետք է սկսել հոդվածի հիման վրա․ դրանց անհրաժեշտությունը որոշում է բժիշկը։

Ֆտորով ատամի մածուկը, միջատամնային մաքրումը, ազատ շաքարների հաճախակի օգտագործումը սահմանափակելը և կանխարգելիչ այցերը կարող են նվազեցնել կարիեսի բարդությունների վտանգը։ Դրանք չեն երաշխավորում հիվանդության բացակայություն, բայց օգնում են խնդիրն ավելի շուտ նկատել։ Հետևեք անձնական խնամքի պլանին և մի բաց թողեք համաձայնեցված հսկողությունը։

Հարցեր խորհրդատվության համար

Խնդրեք պարզ լեզվով բացատրել, թե ինչ է երևում նկարում, ինչպես է հաստատվել գանգատների աղբյուրը, կարելի՞ է վերականգնել ատամը և ինչու է առաջարկվում տվյալ տարբերակը։ Եթե Երևան եք գալիս այլ քաղաքից կամ երկրից, նախապես քննարկեք հնարավոր այցերի, հսկողության և գանգատների փոփոխության դեպքում կապի կարգը։

Մի ընտրեք բուժումը միայն եզրակացության բառից, մեկ նկարից կամ գնից ելնելով։ Որոշումը կախված է կլինիկական պատկերից, անատոմիայից, շրջակա հյուսվածքներից և ընդհանուր առողջությունից։ Ցավի, բորբոքման կամ կասկածի դեպքում գրանցվեք դեմ առ դեմ խորհրդատվության՝ իրատեսական տարբերակներն ու սահմանափակումները համեմատելու համար։

• Իմ դեպքում հյուսվածաբանական քննությունը կարո՞ղ է օգտակար լինել։
• Այս կոնկրետ ատամը պահելու ի՞նչ կանխատեսում կա։
• Ինչպե՞ս է վերահսկվելու ապաքինումը։
• Ի՞նչ այլընտրանքներ կան, եթե կանխատեսումը սահմանափակ է։