Ատամի ցավ․ ինչ անել մինչև ատամնաբույժին այցելելը

Քայլ 1․ գնահատեք հրատապությունը

Մի՛ առաջնորդվեք միայն ցավի ուժգնությամբ։ Ստուգեք՝ այտուցվա՞ծ են դեմքը, պարանոցը կամ աչքի շրջանը, կարո՞ղ եք բնականոն բացել բերանը, շնչել, խոսել և կուլ տալ։ Այտուցի հետ բերանը բացելու զգալի դժվարությունը, հատկապես ընդհանուր վիճակի վատացմամբ, նույնպես պահանջում է անհապաղ բժշկական գնահատում։ Վտանգի նշանների դեպքում մի՛ սպասեք տնային միջոցի ազդեցությանը։

Շնչառության կամ կուլ տալու դժվարության, բերանի մեծ այտուցի, աչքի շրջանի այտուցի կամ տեսողության խանգարման դեպքում դիմեք անհետաձգելի բժշկական օգնության։ Երևանում շտապօգնության կանչերն ընդունվում են 103 համարով։ Հայտնեք հասցեն ու ախտանշանները․ ծանր վիճակում ինքներդ մի՛ վարեք մեքենան։ Կլինիկայի հեռախոսահամարը կամ առցանց հայտը չեն փոխարինում շտապօգնությանը։

Քայլ 2․ կապվեք ատամնաբույժի հետ

Ուժեղ, աճող կամ գիշերային ցավի, այտուցի, ջերմության կամ վնասվածքից հետո ցավի դեպքում խնդրեք շտապ գնահատում։ Անմիջապես ասեք՝ ինչն է խանգարում քնել, ուտել կամ բացել բերանը։ Մի՛ սահմանափակվեք «պլոմբ դնելու» խնդրանքով․ նախ պետք է պարզել պատճառը և հրատապությունը։ Եթե ձեր սովորական կլինիկան հասանելի չէ, դիմեք անհետաձգելի ստոմատոլոգիական օգնություն տրամադրող այլ ծառայության։

Եթե զգացողությունները չափավոր են և վտանգի նշաններ չկան, պայմանավորվեք մոտակա հարմար զննման մասին։ Կրկնվող զգայունությունը նույնպես ուշադրություն է պահանջում։ Մինչև այցը վիճակը փոխվելու դեպքում նորից տեղեկացրեք բժշկին․ նախկինում համաձայնեցված սպասումն ինքնաբերաբար անվտանգ չի մնում։ Երկու օրից ավելի տևող ցավը դիմելու լրացուցիչ պատճառ է, ոչ թե այտուցի կամ ուժեղ ցավի դեպքում երկու օր սպասելու թույլտվություն։

Քայլ 3․ նվազեցրեք գրգռումը մինչև զննումը

Ընտրեք փափուկ, հարմար ջերմաստիճանի սնունդ և մի՛ ծամեք ցավող կողմով։ Ատամները զգուշորեն մաքրեք փափուկ խոզանակով։ Կարելի է մեղմ ողողել բերանը գոլ, ոչ տաք ջրով, եթե վստահ կարողանում եք թքել։ Փոքր երեխային մի՛ ստիպեք ողողել բերանը և ցավող հատվածը ուժով մի՛ մաքրեք։

Եթե ատամների միջև ակնհայտ սնունդ է մնացել, թելով զգուշորեն հեռացնելը թույլատրելի է միայն առանց հյուսվածքները վնասելու։ Թելը մի՛ սեղմեք ցավոտ լնդի մեջ, մի՛ օգտագործեք ասեղ կամ ատամի փայտիկ։ Վնասվածքի դեպքում այտի արտաքին կողմից կտորով փաթաթված սառը կոմպրեսը կարող է նվազեցնել այտուցը․ սառույցն անմիջապես մաշկին կամ ատամին մի՛ դրեք։ Այս քայլերը բուժում չեն փոխարինում։

Ժամանակավոր ցավազրկման հարցը քննարկեք դեղագետի կամ բժշկի հետ՝ հայտնելով տարիքը, հղիությունը, հիվանդությունները և բոլոր դեղերը։ Հոդվածը դեղ կամ դեղաչափ չի ընտրում։ Մի՛ գերազանցեք ցուցումներով սահմանված չափը, տարբեր միջոցներով մի՛ կրկնեք նույն ազդող նյութը և երեխայի համար մի՛ կիրառեք մեծահասակի սխեմա։ Եթե չի թեթևանում, պետք է վերագնահատել հրատապությունը, ոչ թե ավելացնել դեղաչափը։

Քայլ 4․ խուսափեք վտանգավոր ինքնաբուժումից

Ասպիրին կամ այլ հաբեր մի՛ դրեք ատամին կամ լնդին․ անմիջական շփումը կարող է վնասել լորձաթաղանթը։ Մի՛ փորձեք բացել այտուցված հատվածը, ծակել ատամը կամ կոտրված մասը կպցնել կենցաղային սոսնձով։ Ցավը մի՛ ստուգեք բազմիցս կոշտ սնունդ կծելով․ սա ախտորոշիչ փորձ չէ և կարող է խորացնել վնասվածքը։

Մի՛ սկսեք նախկինից մնացած հակաբիոտիկները և մի՛ օգտվեք ուրիշի նշանակումից։ Ատամի կակղանի կամ արմատի շուրջ հյուսվածքների հետ կապված ցավի շատ դեպքերում հակաբիոտիկը խնդիրը չի լուծում․ անհրաժեշտ է ստոմատոլոգիական բուժում։ Վարակի տարածման դեպքում բժիշկը կարող է այն նշանակել որպես լրացուցիչ միջոց՝ հաշվի առնելով վիճակը։ Պլանում հակաբիոտիկի բացակայությունն ինքնին թերի բուժում չի նշանակում։

Շտապ այցի համար առանց համաձայնեցնելու մի՛ դադարեցրեք մշտական դեղերը։ Հայտնեք արյան մակարդման վրա ազդող դեղերի, ալերգիաների և լուրջ հիվանդությունների մասին։ Հղիության պատճառով մի՛ հետաձգեք դիմելը․ այդ մասին ասեք գրանցվելիս, որպեսզի բժիշկն ընտրի համապատասխան հետազոտությունն ու օգնությունը։

Ինչ կարող է ցավի բնույթը հուշել բժշկին

Սառից կարճ արձագանքը, տաքից հետո երկարատև ցավը, կծելիս ցավն ու ինքնաբուխ գիշերային նոպաները տարբեր նկարագրություններ են, որոնք օգտակար են զննման ժամանակ։ Դրանք կարող են հանդիպել զգայունության, կարիեսի, ճաքի, պլոմբի խնդրի կամ կակղանի բորբոքման դեպքում։ Մի նշանով հնարավոր չէ վստահ ախտորոշել և ընտրել բուժումը։

Գրեք՝ ինչն է ցավ առաջացնում, որքան է այն տևում գրգռիչը հեռացնելուց հետո, և կարո՞ղ եք նշել կոնկրետ ատամը։ Երբեմն զգացողությունը տարածվում է հարևան ատամների կամ ծնոտի վրա։ Վերին ատամների ցավը կարող է նաև ոչ ատամնային պատճառ ունենալ․ եթե ատամնային աղբյուրը չի հաստատվում, բժիշկը կորոշի հետագա հետազոտման ուղղությունը։ Մի՛ պահանջեք հեռացում միայն այն պատճառով, որ թվում է՝ որոշակի ատամն է ցավում։

Առանձին իրավիճակ․ վնասվածք կամ դուրս ընկած ատամ

Հարվածից հետո անմիջապես հայտնեք ատամնաբույժին վնասվածքի մասին, նույնիսկ եթե ցավը թույլ է։ Դուրս ընկած մշտական ատամի դեպքում ժամանակը կարևոր է։ Բռնեք պսակից, մի՛ դիպչեք արմատին և մի՛ շփեք այն։ Եթե չեք կարող անվտանգ վերադարձնել տեղը կամ վստահ չեք՝ մշտական ատամ է, դրեք կաթով փակվող տարայի մեջ և անմիջապես տարեք ատամնաբույժի մոտ։ Ատամը չոր մի՛ պահեք։

Կաթնատամը տեղը չեն վերադարձնում․ հնարավոր է վնասել մշտական ատամի սաղմը։ Դուրս ընկած ատամը մի՛ պահեք երեխայի կամ այն կուլ տալու վտանգ ունեցող մարդու բերանում։ Կոտրված բեկորն էլ կարելի է պահել կաթի մեջ և բերել զննման։ Գիտակցության կորստի, դեմքի ծանր վնասվածքի կամ շարունակվող ուժեղ արյունահոսության դեպքում առաջնահերթ է անհետաձգելի բժշկական օգնությունը։

Քայլ 5․ պատրաստեք այցի համար անհրաժեշտ տվյալները

Կարճ գրանցեք՝ երբ է սկսվել ցավը, ինչպես է փոխվել, ինչն է այն առաջացնում, կա՞ այտուց կամ ջերմություն, և վերջերս ինչ միջամտություններ են եղել։ Արդեն ընդունած յուրաքանչյուր միջոցի համար նշեք անունը, քանակն ու ժամը։ Վերցրեք մշտական դեղերի ցանկը, ալերգիաների տվյալները և առկա պատկերները՝ ամսաթվերով։ Ինքնուրույն նոր նկարներ մի՛ արեք «ամեն դեպքում»․ անհրաժեշտությունը որոշվում է գնահատումից հետո։

Հայաստան բուժման եկողներին օգտակար է վերցնել վերջերս ստացած բուժման քաղվածքը՝ բժշկին հասկանալի լեզվով։ Հայտնեք մեկնելու օրը՝ հսկողությունն ու վատացման դեպքում կապը քննարկելու համար։ Շտապ ընդունելության հասանելիությունը, արժեքն ու բուժման ծավալը ճշտվում են կոնկրետ կլինիկայում․ հոդվածը չի խոստանում շուրջօրյա ընդունելություն կամ մեկ այցով բուժում։

Ինչպես են գտնում և բուժում պատճառը

Ատամնաբույժը գանգատները համադրում է ատամների ու լնդերի զննման հետ։ Ըստ անհրաժեշտության ստուգում է ատամի արձագանքը գրգռիչներին, թեթև թակելիս կամ կծելիս ցավոտությունը, շրջակա հյուսվածքների վիճակը և կատարում ռենտգեն հետազոտություն։ Արդյունքները գնահատվում են միասին․ մեսենջերով լուսանկարը կամ ցավի նկարագրությունը չեն փոխարինում հետազոտությանը։

Հաջորդ տարբերակները կախված են ախտորոշումից և վերականգնման հնարավորությունից։ Կարող են քննարկվել պլոմբի շտկում, վնասված ատամի վերականգնում, արմատախողովակների կամ լնդերի բուժում, վարակի օջախի դրենավորում։ Երբեմն ատամը պահպանել հնարավոր չէ, և քննարկվում է հեռացումը։ Ցավազրկումը, ժամանակավոր միջամտությունն ու վերջնական վերականգնումը կարող են առանձին փուլեր լինել․ առաջին փուլից հետո թեթևացումը չի վերացնում պլանը շարունակելու անհրաժեշտությունը։

Խնդրեք բացատրել այլընտրանքները, սահմանափակումներն ու հետաձգման հետևանքները, ինչպես նաև տալ հասկանալի ցուցումներ մինչև հաջորդ այցը։ Եթե պատճառը պարզ չէ, կարող է անհրաժեշտ լինել էնդոդոնտիստի կամ այլ մասնագետի գնահատում։ Ո՛չ ցավի ուժգնությունը, ո՛չ մեկ ռենտգեն պատկերը որոշակի արդյունք չեն երաշխավորում։

Ինչին հետևել, և երբ նորից դիմել

Վերջերս ստացած բուժումից հետո հնարավոր է ժամանակավոր զգայունություն, բայց դրա ընդունելիությունն ու տևողությունը կախված են միջամտությունից։ Հետևեք անհատական ցուցումներին և փոփոխության ուղղությանը։ Աճող ինքնաբուխ ցավը, նոր այտուցը, ջերմությունն ու ընդհանուր վիճակի վատացումը առանց գնահատման սովորական ապաքինում համարել չի կարելի։

Եթե ախտանշաններն ուժեղանում են մինչև նշանակված հսկողությունը, ավելի վաղ կապվեք բուժող ատամնաբույժի հետ։ Դժվարացած շնչառության, կուլ տալու կամ այլ վտանգի նշանների դեպքում դիմեք անհետաձգելի օգնության։ Պահպանեք գրավոր պլանը, կապի տվյալներն ու հաջորդ փուլի ամսաթիվը․ նպատակը պատճառը վերացնելն ու գործառույթը վերականգնելն է, ոչ միայն մեկ գիշեր դիմանալը։