Գլխավորը մեկ րոպեում
Գլխավորը․ անհրաժեշտ ստոմատոլոգիական օգնությունը ինքնաբերաբար չեն հետաձգում, այլ համաձայնեցնում են դրա ծավալն ու ժամկետները բուժող բժիշկների հետ
- Հղիության ընթացքում հիգիենան, զննումը և ցուցումներով բուժումը կարևոր են․ հորմոնային փոփոխությունները, սրտխառնոցը, բերանի չորությունը և սննդային սովորությունների փոփոխությունը կարող են մեծացնել լնդերի բորբոքման, կարիեսի և էմալի էրոզիայի վտանգը։
- Ցավի, այտուցի, վարակի նշանների, վնասվածքի կամ ատամի քայքայման դեպքում մի սպասեք «հարմար եռամսյակին»․ ստոմատոլոգը կգնահատի հրատապությունը և անհրաժեշտության դեպքում կհամաձայնեցնի պլանը մանկաբարձ-գինեկոլոգի հետ։
- Ռենտգեն հետազոտությունն ու տեղային անզգայացումը չեն նշանակվում «ամեն դեպքում»․ դրանց անհրաժեշտությունը, մեթոդն ու պաշտպանական միջոցները որոշում է բուժող թիմը՝ կլինիկական ցուցումներով։
- Հղիության ընթացքում ինքնուրույն մի սկսեք ցավազրկող, հակաբիոտիկ, ակտիվ նյութերով ողողում կամ այլ դեղ․ ընտրությունը կախված է ժամկետից, ուղեկցող վիճակներից և բժշկի նշանակումից։
Կարճ պատասխան․ երբ դիմել ստոմատոլոգի
Զննման համար կարելի է գրանցվել պլանային կանխարգելման, լնդերի արյունահոսության, զգայունության, ատամնափառի, տհաճ հոտի, պլոմբի կոտրվելու կամ խնամքի վերաբերյալ հարցերի դեպքում։ Այցի սկզբում ասեք հղիության ժամկետը, ընթացքի առանձնահատկությունները, մանկաբարձ-գինեկոլոգի նշանակումները, քրոնիկ հիվանդությունները, ալերգիաներն ու ընդունվող բոլոր դեղերն ու հավելումները։ Սա օգնում է ստոմատոլոգին գնահատել ռիսկերը և ընտրել հիմնավորված օգնության ծավալը։
Ցավը, աճող այտուցը, թարախային արտադրությունը, վնասվածքը, ինքնազգացողության վատացմամբ ջերմությունը, բերանը բացելու, կուլ տալու կամ շնչելու դժվարությունը պատճառ չեն հղիության ավարտին սպասելու համար։ Այս ախտանշանների դեպքում անհրաժեշտ է շտապ գնահատում՝ տեղական բժշկական օգնության կանոններով։ Հոդվածը չի կարող տարբերակել մակերեսային խնդիրը վարակից․ հրատապությունը որոշում է բժիշկը զննումից հետո։
Ինչու կարող են լնդերն ու ատամները այլ կերպ արձագանքել
Հղիության հորմոնային փոփոխությունները կարող են ուժեղացնել լնդերի հյուսվածքների արձագանքը ատամնափառին․ լնդերը դառնում են զգայուն, կարմիր, այտուցված կամ արյունահոսում են մաքրելիս։ Սա չի նշանակում, որ արյունահոսությունը պետք է ընդունել որպես սովորական կամ հանդուրժել։ Զննումը օգնում է տարբերակել գինգիվիտը այլ պատճառներից և ընտրել հիգիենայի ու մասնագիտական օգնության անվտանգ միջոցներ։
Սրտխառնոցը և փսխումը, հաճախակի խորտիկները, բերանի չորությունը կամ սովորական խնամքի փոփոխությունը կարող են նպաստել կարիեսի և էմալի էրոզիայի զարգացմանը։ Փսխումից անմիջապես հետո ատամները ուժգին մի մաքրեք․ նախ ողողեք բերանը ջրով, իսկ հետագա խնամքը քննարկեք ստոմատոլոգի հետ։ Փափուկ խոզանակը, ֆտոր պարունակող մածուկը և միջատամնային տարածքների ամենօրյա մաքրումը մնում են հիմք, սակայն կոնկրետ միջոցները ընտրվում են ըստ լնդերի վիճակի և տանելիության։
- Ատամները մաքրեք օրական երկու անգամ՝ փափուկ խոզանակով և ֆտոր պարունակող մածուկով։
- Միջատամնային տարածքները մաքրեք ստոմատոլոգի ցուցադրած եղանակով․ թելը, միջատամնային խոզանակը կամ այլ գործիքը բոլորին նույնը չեն համապատասխանում։
- Եթե սրտխառնոցը խանգարում է խնամքին, ասեք դրա մասին այցի ժամանակ․ կարելի է քննարկել մաքրման ժամանակը, մածուկի համը և խնայող տեխնիկան։
- Ցավը մի քողարկեք ինքնուրույն ընդունվող դեղերով․ տեղեկացրեք բժշկին։
Զննում, ռենտգեն հետազոտություն և պլանավորում
Ստոմատոլոգը սկսում է գանգատներից, ատամների և լնդերի զննումից, հիգիենայի, կծվածքի և հին վերականգնումների գնահատումից։ Երբեմն ախտորոշման կամ պլանավորման համար անհրաժեշտ է ռենտգեն հետազոտություն։ Որոշումը կայացվում է կլինիկական ցուցումներով․ պատկերը չի փոխարինում զննմանը, բայց դրա բացակայությունը նույնպես չպետք է խանգարի օգնությանը, եթե առանց դրա հնարավոր չէ անվտանգ պարզել խնդրի պատճառը։ Մինչ ընթացակարգը կարելի է հարցնել հետազոտության եղանակի և պաշտպանական միջոցների մասին։
Եթե հղիությունը պահանջում է ավելի ուշադիր հսկողություն կամ բուժման պլանի շուրջ հարցեր կան, օգտակար է ստոմատոլոգին փոխանցել մանկաբարձ-գինեկոլոգի կապը։ Բժիշկների համագործակցությունը չի նշանակում, որ պացիենտը պետք է ինքնուրույն «թույլտվություն» տա ընթացակարգերին․ թիմը համադրում է ստոմատոլոգիական հրատապությունը, հղիության ընթացքը և նշանակված բուժումը։ Այլ բժշկի նշանակած դեղերը մի փոխեք առանց համաձայնեցման։
| Հարց | Ինչու է կարևոր | Ինչ կարելի է նախապես պատրաստել |
|---|---|---|
| Ախտանիշը և դրա փոփոխությունը | Օգնում է գնահատել հրատապությունն ու հավանական պատճառը։ | Երբ է սկսվել, ինչն է ուժեղացնում ցավը, կա՞ այտուց կամ ջերմություն։ |
| Հղիության ժամկետը և ընթացքը | Պետք է անվտանգ պլանավորման և մանկաբարձ-գինեկոլոգի հետ կապի համար։ | Ժամկետը, կարևոր ախտորոշումներն ու հսկող բժշկի խորհուրդները։ |
| Դեղերն ու ալերգիաները | Ազդում են անզգայացման, ցավազրկման և այլ նշանակումների ընտրության վրա։ | Դեղերի, հավելումների և հայտնի ռեակցիաների ցանկը։ |
| Ախտորոշումը | Պատկերը կամ այլ մեթոդը կիրառվում է միայն անհրաժեշտության դեպքում։ | Նախկին նկարները և դուրսգրումները, եթե կան։ |
Բուժում, տեղային անզգայացում և դեղեր․ առանց համընդհանուր սխեմաների
ADA-ի և ACOG-ի հեղինակավոր խորհուրդներում նշվում է, որ կանխարգելիչ, ախտորոշիչ և անհրաժեշտ վերականգնողական ստոմատոլոգիական օգնությունը, ինչպես նաև անհետաձգելի միջամտությունները կարող են իրականացվել հղիության ընթացքում։ Սա չի նշանակում, որ բոլոր պացիենտների համար նույնն են բուժման ծավալը, այցի ժամանակը կամ նյութերը․ որոշումը կախված է ախտորոշումից, ինքնազգացողությունից, ժամկետից, ուղեկցող հիվանդություններից և մանկաբարձ-գինեկոլոգի պլանից։
Տեղային անզգայացումն ու ռենտգենը կիրառվում են, երբ դրանք հիմնավորված են անվտանգ ախտորոշման կամ բուժման համար․ կոնկրետ դեղը, դոզան, տեխնիկան և պաշտպանությունը ընտրում է բժիշկը։ Հակաբիոտիկներ, ցավազրկողներ և այլ դեղեր հղիության ընթացքում մի նշանակեք ինքներդ՝ հոդվածի, ծանոթների կամ հին դեղատոմսի հիման վրա։ Եթե դեղ արդեն ընդունել եք, իրավիճակին համապատասխան տեղեկացրեք անունը, դոզան և ժամը բժշկին կամ շտապ օգնության ծառայությանը։
Ծննդից հետո, կանխարգելում և հարցեր բժշկին
Ծննդից հետո մի մոռացեք չավարտված պլանի մասին․ լնդերի վերահսկումը, կարիեսի բուժումը, քայքայված ատամի վերականգնումը կամ օրթոպեդիկ փուլը կարող են մնալ արդիական։ Կրծքով կերակրելու դեպքում նույնպես մինչև դեղերի նշանակումը տեղեկացրեք ստոմատոլոգին և մյուս բուժող բժիշկներին։ Ոչ բոլոր հարցերն են լուծվում մեկ խորհրդատվությամբ, հատկապես եթե մինչ հղիությունը եղել են լնդերի բորբոքում, բազմակի կարիես կամ ատամների կորուստ։
Եթե ապրում եք Երևանում, գալիս եք այլ քաղաքից կամ բուժումը պլանավորում եք Հայաստան կարճ այցի ընթացքում, նախապես քննարկեք այցերի քանակը, վերահսկողությունը և մանկաբարձ-գինեկոլոգի հետ կապը։ Դեմառդեմ հանդիպման ժամանակ կարող եք հարցնել, թե ինչն է հրատապ, որ փուլերն է խելամիտ բաժանել, որ ախտանշաններն են պահանջում արտահերթ այց և ինչպես պահպանել հիգիենան այցերի միջև։ Սա օգնում է որոշում կայացնել՝ առանց արդյունքը նախապես խոստանալու։
Հարցեր, որոնք արժե տալ խորհրդատվության ընթացքում
Պատրաստված զրույցը նվազեցնում է թյուրըմբռնման վտանգը և օգնում է բժշկին ստանալ կարևոր տեղեկություն։ Նախապես գրանցեք ախտանիշներն ու հարցերը, իսկ այցից հետո ճշտեք՝ ինչ անել վիճակի փոփոխության դեպքում և ում հետ կապվել աշխատանքային ժամերից դուրս։
Պահեք այցից առաջ
Հարցեր, որոնք արժե տալ բժշկին
- Իմ վիճակն ինչքա՞ն հրատապ է, և որ նշաններն են պահանջում օգնություն առանց սպասելու։
- Ախտորոշման համար պե՞տք է նկար, և ինչո՞ւ կարելի է կամ չի կարելի առանց դրա անցնել։
- Պե՞տք է համաձայնեցում իմ մանկաբարձ-գինեկոլոգի հետ, և ինչ տեղեկություն փոխանցել նրան։
- Խնամքի ինչ միջոցներ և բուժումից հետո որ ախտանշաններն են պահանջում արտահերթ դիմել։
Աղբյուրներ
- Pregnancy — American Dental Association
- Oral Health Care During Pregnancy and Through the Lifespan — American College of Obstetricians and Gynecologists
- Oral health — World Health Organization
